Belgia to niewielki kraj o dwóch obliczach. Kto chce ją naprawdę zrozumieć, musi poznać dwa światy: Flandrię na północy i Walonię na południu, a między nimi dwujęzyczną Brukselę jako punkt zwrotny. Ten podział nie jest źródłem słabości, lecz bogactwa: dwa języki, dwie tradycje, dwa krajobrazy, połączone w jednym państwie federalnym. Dopiero poznając oba, pojmuje się, jak różnorodny jest w istocie ten kraj.
Państwo federalne o wielu tożsamościach
Od reform ustrojowych z końca dwudziestego wieku Belgia jest państwem federalnym złożonym z regionów i wspólnot. Istnieją trzy regiony: Region Flamandzki, Region Waloński oraz Region Stołeczny Brukseli. Do tego dochodzą trzy wspólnoty językowe: niderlandzkojęzyczna, francuskojęzyczna i niemieckojęzyczna. Ta warstwowa struktura odzwierciedla dążenie, by każda wspólnota zachowała własny język, kulturę i administrację.
Flandria: niderlandzkojęzyczna północ
Flandria jest płaska, gęsto zaludniona i przetkana kanałami, historycznymi miastami oraz miastami sztuki światowej rangi. Mówi się tu po niderlandzku, a miasta noszą przeszłość handlu, rzemiosła i malarstwa.
- Antwerpia — portowe miasto Rubensa, światowa stolica handlu diamentami, ze wspaniałą katedrą i tętniącym życiem światem mody.
- Gandawa — pełne życia miasto studenckie o średniowiecznym rdzeniu, z którego pochodzi słynny Ołtarz Gandawski braci van Eyck.
- Brugia — jej w pełni zachowane średniowieczne centrum wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO; kanały przyniosły jej przydomek Wenecji Północy.
- Leuven (Lowanium) — najstarsze miasto uniwersyteckie Niderlandów, z okazałym późnogotyckim ratuszem.
Flandria jest też krainą beginaży — otoczonych murami wspólnot, w których niegdyś mieszkały pobożne kobiety; trzynaście z nich figuruje na liście UNESCO. Ich ciche wewnętrzne ogrody tchną atmosferą minionych stuleci.
Walonia: francuskojęzyczne południe
Walonia jest bardziej zielona, pagórkowata i rzadziej zaludniona. Mówi się tu po francusku, a krajobraz faluje ku lasom i rzekom Ardenów — regionu ukochanego przez piechurów, kajakarzy oraz miłośników zamków i jaskiń.
- Liège — ciepłe, pełne życia miasto nad Mozą, o bogatej historii przemysłowej i muzycznej.
- Namur — stolica Walonii, zdominowana przez imponującą cytadelę górującą nad ujściem Sambry do Mozy.
- Mons — miasto kultury, którego barokowy dzwonnica (belfort) figuruje na liście UNESCO.
- Charleroi — dawne miasto przemysłowe, które odnajduje się na nowo dzięki kulturze i sztuce ulicznej.
- Tournai — jedno z najstarszych miast Belgii, z wyjątkową romańsko-gotycką katedrą.
Walonia gości również jedno z najbardziej widowiskowych świąt kraju: Karnawał w Binche, podczas którego zagadkowi Gilles, w kapeluszach ze strusich piór i woskowych maskach, tańczą ulicami. Ten liczący stulecia karnawał został uznany przez UNESCO za arcydzieło niematerialnego dziedzictwa.
Bruksela i Wspólnota Niemieckojęzyczna
W sercu kraju leży Bruksela, oficjalnie dwujęzyczna (francuski i niderlandzki), a zarazem stolica Europy. Spotykają się tu dwie wielkie kultury, wzbogacone kosmopolityczną społecznością międzynarodową.
Mniej znana jest niewielka Wspólnota Niemieckojęzyczna na wschodzie, wokół miasta Eupen i kantonów wschodnich. Terytorium to, przyłączone do Belgii po pierwszej wojnie światowej, tworzy trzecią oficjalną wspólnotę językową i pokazuje, jak różnorodny jest w rzeczywistości ten niewielki kraj.
Dlaczego warto poznać oba
Flandria i Walonia różnią się językiem, kuchnią, temperamentem i krajobrazem, lecz razem opowiadają całą historię Belgii. Kto odwiedza tylko miasta sztuki na północy, traci rozległe lasy i ciepłą gościnność południa; kto wędruje wyłącznie po Ardenach, traci arcydzieła van Eycka i beginaże. Właśnie w tym kontraście tkwi urok Belgii: kraju, który dowodzi, że różnice nie muszą być murami, lecz mostami między dwoma równie fascynującymi światami.